EIGEN DRINKPOST

De hoofdrol is in 1996, net als de twee voorgaande jaren, weggelegd voor Marco Kaminski, een onlangs tot Zwitser genaturaliseerde Poolse metselaar. Je kunt niet in de harten kijken van de toeschouwers, maar je vraagt je af of de meesten hem werkelijk als een landgenoot beschouwen. Kaminski moest dertien jaar in zijn nieuwe vaderland verblijven (en trouwen met een Zwitserse), voordat hij het felbegeerde document in ontvangst mocht nemen. Nu wordt hij in Wengen als koploper toegejuicht en we leggen zijn vrouw - die hier een eigen, geheel voor haar man bestemde drinkpost heeft belegd - de voor de hand liggende vraag voor: hoe is het hoofd van Marco Kaminski?
'Goed', zegt zij, enigszins verbaasd, Maar wat volgens haar veel belangrijker is: zijn benen zien er heel goed uit. Later zal haar man uitleggen dat eenvoudige trainingsprogramma's, voornamelijk uitgevoerd op ongeaccidenteerd terrein, ten grondslag liggen aan zijn trilogie.
Kaminski traint gemiddeld twintig kilometer per dag. Zijn langste duurloop bedraagt niet meer dan twee uur, meestal op een vlak parkoers. 'Maar soms op onze huisberg, een bult van 900 meter in de buurt van onze woonplaats alten' aldus mevrouw Kaminski in het boemeltreintje op weg naar de Kleine Scheidegg, de panoramisch gelegen finish waar voor versnaperingen duizelingwekkende prijzen worden gevraagd.
Wengen ligt op 1284 meter hoogte, ruim zevenhonderd meter hoger dan Interlaken, maar ruim negenhonderd meter onder het hoogste punt van deze gruweltocht. Mevrouw Kaminski heeft gelijk: haar echtgenoot, in 1983 Pools sprintkampioen op de fiets, ziet er fit uit. En met zijn hoofd is het ook goed gesteld, gezien zijn wedstrijdtactiek. 'Ik heb mijn medekoplopers (de Zwitser Von Kanel en de Colombiaan Sanchez even voor Wengen van me afgeschud. Als echte bergspecialisten zijn zij de hoogte gewend, maar niet de marathonafstand.

Om risico's in de slotfase te ontlopen, heb ik een veilige voorsprong willen opbouwen. Luister naar een 'anonieme' loper om te begrijpen wat de laatste vier kilometers voor gruwelijkheden in petto hebben.

Michel Op den Kamp, een brandweerman uit Nederlands Limburg: 'Je loopt - of liever: je wandelt - op een paadje van zestig a zeventig centimeter. Het is de rand van de Eiger-gletsjer. Je moet wandelen, want je gaat steil omhoog. Ik heb vorig jaar de stommiteit begaan door vanaf het 38 kilometerpunt niet meer te drinken. Je snakt naar water. Een drinkton voor koeien is uiteindelijk mijn redding geweest. Daar ben ik letterlijk in gaan liggen. Op dat laatste stuk heb ik gemiddeld zeventien minuten per kilometer gelopen.'
Roger Jaspers, een ploeggenoot van Op den Kamp en 83ste in 3hr37'56", vervloekt letterlijk die laatste 4195 meter : 'Op 38 kilometer kwam ik door in precies drie uur. Vanwege de steilheid kon ik toen geen poot meer verzetten. Twee keer ben ik gevallen. Ja, dan denk je: waar ben je mee bezig? Het gekke is dat je niet kapot bent na de finish. Ik heb een persoonlijk marathonrecord van 2hr23'. Je kunt hier vanwege de stijgingspercentages niet kapotgaan. Of ik nog genoten heb van de vergezichten? De laatste vijf kilometer absoluut niet. Dat was huilen met de pet op.'

MILIEUPROFESS0R

Wie zoiets verzint? Zijn naam is Heinz Schild, trainer van de voormalige topper Markus Ryffel, en zijn beroep is radioredacteur van de Zwitserse staatsomroep. Als speaker was hij vele jaren verbonden aan de Swiss Alpine Marathon, een loop over 67 kilometer met 2300 meter hoogteverschil, met dien verstande dat het traject over meer geeffende paden voert. 'In dit land hebben we geen mogelijkheden om een snelle stadsmarathon op te zetten. Daarvoor zijn de steden te klein. Het alternatief is een wedstrijd in een fantastisch bergachtig decor Ok‚ dan doen we het zo : avontuur en marathon in een.

In vier jaar tijd groeide de Jungfrau Marathon uit tot het grootste loopevenement van Zwitserland. Bij de organisatie zijn 726 vrijwilligers betrokken, onder wie een milieuprofessor, een voormalige marathontopper (Peter Lyrenmann) als chef-arts en de directeur van het jungfrau-boemeltje, dat kleding, voeding, en tijdapparatuur naar 2200 meter vervoert. Het is ook de jaarlijkse hoogtijdag voor de plaatselijke bevolking, waarvan de jeugd verantwoordelijk is voor de spandoeken met inspirerende teksten.
Gniess Alpeluft, luidt een aanmoediging in Lauterbrunnen, waar het peloton zich bijna vastloopt in een versmalling, veroorzaakt door een streekbus. De inzittenden stappen uit en voegen zich doodkalm bij de juichende massa. Aan aanmoedigingen geen gebrek, maar wat kan er in de komende 22 kilometer nog fout gaan?
Op de persconferentie na afloop, met inderdaad sprookjesachtig uitzicht op de Eiger en de Jungfrau worden bange veronderstellingen uitgesproken over wat er onder de ergste omstandigheden zou kunnen gebeuren. Wat kan er misgaan op 2200 meter hoogte, waar uitdroging een nog fataler effect kan hebben dan op zeeniveau ?
Schild : De eerste wedstrijd in 1993, ging vanwege de slechte omstandigheden bijna niet door. Nabijgelegen gebieden waren onder water gelopen. De nacht voor die race heb ik heel slecht geslapen. Twee jaar geleden was het windstil bij de start in Interlakenn terwijl bij de finish een storm van 120 kilometer per uur alle faciliteiten wegblies. Die grilligheid is een van de charmes die bij avontuur horen
. Dit jaar waren de omstandigheden voortreffelijk. Ik heb navenant goed geslapen. Tot mijn stomme verbazing heb ik deelnemers toch de in gelaste verversingspost op 38,5 kilometer zien overslaan. Ik heb nog wel geroepen: jullie moeten drinken!'

Leo Lansbergen uit Rotterdam, een avonturier die 's zomers werkt en 's winters de sneeuw en stilte van Scandinavie opzoekt om er te kunnen langlaufen, was op de smalle richel nabij de finish een hoop 'trekkebeners' gepasseerd. Lansbergen draagt dan ook de ervaring van vele liefst de allermoeilijkste - berglopen met zich mee.
De Zwitserse Fabiola Rueda-Oppliger, die derde werd bij de vrouwen en al meerdere 100 kilometerwedstrijden heeft gelopen, had vanwege kramp letterlijk om hulp geschreeuwd. Ik heb in die slotfase Japanse toeristen vocht en vruchten afgetroggeld' bekende ze na afloop.

GOEDE VERZEKERING

Het weer is bij de uitvinding van Heinz Schild de meest onberekenbare factor. Zoals in het verleden talloze bergbeklimmers het leven hebben gelaten op de flanken van de Eiger of de Jungfrau door plotseling opkomende stormen, zo is het verloop van de marathon in september ook een speelbal van de Bise, een koude wind die meestal goed weer met zich meebrengt, of de vernietigende, zachte Fohn-wind. De vierde aflevering van de Jungfrau loop stond in het teken van het eerste natuurverschijnsel, waarbij de wind zo vriendelijk was om op de top te gaan liggen.
Voor de risico's wordt bij inschrijving nadrukkelijk gewaarschuwd. Deze marathon is tegen betaling van zeventig Zwitserse frank alleen bestemd voor zeer goed getrainde lopers, die bovendien vrij moeten zijn van infecties als angina of griep, om geen levensgevaar te lopen. Ook wordt in het wedstrijdreglement een goede verzekering even verplicht gesteld als een goed paar schoenen. Wie achter de bezemwagen terechtkomt, of wie door een van de zes mobiele medische brigades een brevet van onvermogen krijgt opgeplakt, wordt onherroepelijk uit de race genomen.
Schild: 'Het is mijn ervaring dat kortere bergraces, zoals de tien mijl van Bern, aanzienlijk meer gevaar inhouden. Daar zijn een keer na afloop zestien lopers naar het ziekenhuis afgevoerd. Hier is nog geen enkele atleet in het hospitaal beland. Dat komt omdat de besten over het algemeen veel beter zijn voorbereid.'