Sportblessures zijn ruwweg te onderscheiden in acute blessures en overbelastingsblessures.
Acute blessures treden ineens op : een verzwikte enkel, een spier-verrekking, een spier-scheuring
enzovoort.
Aan een overbelastingsblessure wordt altijd een tijd gewerkt : op een gegeven moment verdwijnt
die pijn in bijvoorbeeld de knie niet meer. Deze blessures zijn ruim aan bod geweest in de
artikelenserie 'Zelfzorg'. Acute blessure heb je acuut : in één klap 'au' dus.
Hoe vaak gebeurt het niet, dat je tijdens de sportbeoefening een blessure oploopt. Plotsklaps.
Je verzwikt je enkel. Of je verrekt of scheurt een spier. Au !
Van het ene moment op het andere kun je alleen nog wat hinken, strompelen en dergelijke.
Die blessures die plotseling optreden, heten acute blessures.
Deze worden vaak veroorzaakt door een slechte warming up gevolgd door een te intensieve belasting,
of door een ongeval (verzwikte enkel).
Vier soorten :
Bij de acute blessures onderscheiden we vier soorten :
N.B. De mate van verkleuring is niet alleen afhankelijk van de ernst van het letsel, maar ook van de afstand van het letsel t.o.v. de huid. Bijvoorbeeld: een relatief niet zo ernstig enkel-letsel kan wel een enorme verkleuring geven, terwijl een ernstige hamstring-scheuring geen of slechts een lichte verkleuring te zien zal geven.
Ice-methode
Mocht zich zo'n acute blessure voordoen, aarzel dan niet om zo snel mogelijk gedurende de eerste 48 uur de ICE-methode toe te passen. De ICEmethode is erop gericht te voorkomen dat er lichaamsvocht bij het geblesseerde lichaamsdeel naar buiten kan treden, waardoor de zwelling zo min mogelijk wordt. Want hoe meer vocht er uittreedt, hoe groter de zwelling wordt en hoe langer het herstel zal duren. (Bij veel acute blessures verdient het de grootste aanbeveling om meteen deskundige medische hulp in te roepen. )
ELEVATIE (hooghouden)
Door het geblesseerde lichaamsdeel meteen hoog te leggen en zoveel mogelijk hoog te houden (liefst boven het hart), werkt de zwaartekracht in het voordeel doordat de druk in het geblesseerde lichaamsdeel wordt verlaagd.
ICE (koelen)
Leg ijs op de pijnplek (zie inzet 'Koelen"). Door de koude worden de bloedvaten samengetrokken en wordt het lichaamsvocht dikker. Dat laatste kan vergeleken worden met water. Hoe kouder dat wordt, hoe minder vloeibaar.
COMPRESSIE (druk)
Leg na de eerste keer koelen meteen een drukverband aan met zelfklevende bandage of elastische zwachtel. Gebruik daarbij beslist geen vette watten. Dat geeft juist een broei-effect dat vermeden moet worden. Het drukverband moet niet te dik zijn, omdat er meteen daarna weer gekoeld moet worden met ijs. Het ijs wordt bovenop het drukverband gelegd.
IMMOBILISATIE (rust) :
Rust is noodzakelijk om het herstel op gang te brengen. Dat houdt in, dat het geblesseerde
lichaamsdeel zo min mogelijk belast mag worden.
Het drukverband haalt u er na 48 uur af.
Afhankelijk van de ernst van de blessure gaat u nog 24 uur (soort 2), 48 uur (3) of 72 uur (4)
door met de ICE-methode. Als de pijnklachten het toelaten, gaat u beginnen met het geblesseerde
lichaamsdeel onbelast te bewegen en/of met de lokale doorbloeding te bevorderen
(ijsmassage, warme ligbaden, warme kleding, rode lamp, broeiverband of dergelijke).
Zolang het onbelast bewegen pijnlijk is, koelt u na afloop daarvan meteen weer met ijs
(doe dat vier keer per dag).
Vanaf het moment dat het onbelast bewegen pijnloos geworden is,
wordt overgeschakeld op belast bewegen, aangevuld met oefentherapie.
De genezingstijd van de
soorten 2 t/m 4 kan twee tot tien weken in beslag nemen. In ernstige gevallen
(4) kan een operatie nodig blijken.
Oefentherapie :
De oefentherapie bestaat uit rek-oefeningen, massage van de niet-geblesseerde gebieden,
fysiotherapie en/of aangepaste trainingsvormen.
De fysiotherapeut kan u ook alle ter zake doende oefeningen voorschrijven.
De oefentherapie is van groot belang om het ontstaan van verklevingen in het weefsel
(littekenweefsel) te voorkomen. De blessure zal anders minder goed genezen en het
geblesseerde lichaamsdeel zal kwetsbaarder blijven voor het oplopen van nieuwe
blessures.
Hoe snel u weer op uw oude prestatieniveau bent, hangt af van de ernst van
de blessure en van de manier waarop u die behandeld heeft.
Na 7 dagen pijnvrij belast bewegen, kan er begonnen worden met een opbouwtraining.
SMA :
Er zijn tegenwoordig heel wat sportspreekuren en Sport Medische Adviescentra (SMA),
waar u voor zeer deskundig advies terecht kunt.
Als er maar eerst flink de ICE-methode is toegepast. Voordat u daar binnen huppelt,
strompelt of gedragen wordt.
Spierkramp :
Bij spierkramp is er sprake van een plotselinge, onwillekeurige
spierverkorting, waardoor de gehele spier hard aanvoelt. De spierkramp kan optreden na
een onvolledige warming up, bij lokale overbelasting of bij 'uitputting' of 'uitdroging'.
Soms kan de inspanning nog wel in een rustiger tempo worden voortgezet.
Maar de spierkramp kan bij het door-sporten gemakkelijk overgaan in een spierscheuring.
Door schuddingen, massage en behandelingen met warmte is de spierkramp te behandelen.
Met enige trainingsaanpassing de eerste dagen, moet dit verder geen probleem geven.